
Tez arkalı önlü mü basılır sorusunun herkes için geçerli tek bir cevabı yoktur; kararı tezinizi teslim ettiğiniz enstitünün güncel tez yazım kılavuzu verir. Türkiye’deki pek çok kılavuz tezin kâğıdın tek yüzüne basılmasını ister. Bazı enstitüler ise belirli bir sayfa sayısının üzerindeki tezlerde Giriş bölümünden itibaren çift yüzlü (arkalı önlü) baskıya izin verir, bazıları da baskı yönünü öğrenciye bırakır. Bu yüzden matbaaya gitmeden önce kılavuzun “kâğıt” ya da “baskı” maddesini okumak, enstitünün Word şablonunu kullanmak ve emin olamadığınızda enstitü sekreterliğine sormak en güvenli yoldur.
Bu yazıda kılavuzların bu konuda neleri farklı düzenlediğini, çift yüzlü baskıya izin verildiğinde Word’de hangi ayarların değişmesi gerektiğini ve baskı öncesinde yapmanız gereken kontrolleri adım adım anlatıyoruz.
Tez arkalı önlü mü basılır, kılavuzlar ne diyor?
Kılavuzlardaki ifadeler üç gruba ayrılır. Aşağıdaki örnekler yalnızca farklı uygulamaları göstermek içindir; kendi enstitünüzün kuralı her zaman önceliklidir ve kılavuzlar zaman zaman güncellenir.
- Yalnız tek yüz: Örneğin Yıldız Teknik Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü’nün 2022 tarihli tez yazım kılavuzu tezlerin kâğıdın tek yüzüne basılmasını açıkça ister. Bu yaklaşım, özellikle sosyal ve sağlık bilimleri enstitülerinde yaygındır.
- Sayfa sayısına bağlı çift yüz: Erzurum Teknik Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü’nün 2025 tarihli lisansüstü tez yazım kılavuzu tek yüzü esas alır; ancak 150 sayfayı geçen tezlerin Giriş bölümünden itibaren çift taraflı basılabileceğini belirtir.
- Serbest bırakma: Bazı kılavuzlarda yalnızca “baskı tek veya çift yüzlü yapılabilir” ifadesi bulunur; bu durumda tercih sizindir ama seçtiğiniz düzeni tezin tamamında tutarlı uygulamanız gerekir.
Kılavuzda baskı yönüyle ilgili hiçbir ifade yoksa tek yüzlü baskı genellikle en az riskli seçenektir. Yine de nüshaları bastırmadan önce enstitüye yazılı olarak sormak, olası bir iade ve yeniden baskı masrafını önler.
Çift yüzlü baskıya izin varsa Word’de neler değişir?
Arkalı önlü basılacak bir tezde sayfa düzeni tek yüzlü bir belgeyle aynı kalamaz. Çünkü ciltleme payı, tek numaralı sayfalarda solda, çift numaralı sayfalarda sağda kalır. Word’de şu ayarları kontrol edin:
- Yansıtma (karşılıklı) kenar boşlukları: Düzen > Kenar Boşlukları > Özel Kenar Boşlukları yolunu izleyin ve “Birden fazla sayfa” alanında yansıtma seçeneğini seçin. Böylece “Sol/Sağ” yerine “İç/Dış” kenar boşlukları oluşur; kılavuzun sol kenar için verdiği geniş boşluğu (çoğu zaman 3–4 cm) iç kenara yazarsınız. Microsoft’un cilt payı ayarlama sayfası bu adımları ayrıntılı gösterir.
- Bölümlerin sağ sayfadan başlaması: Çift yüzlü baskıya izin veren kılavuzlar genellikle her ana bölümün tek numaralı (sağ) sayfadan başlamasını ister. Bunun için bölümler arasına Düzen > Sonlar > “Tek Sayfa” bölüm sonu ekleyin; Word gerektiğinde araya boş bir sayfa koyar.
- Sayfa numarasının yeri: Numara alt ortadaysa iki yüzde de aynı yerde kalır. Kılavuz numarayı dış köşede istiyorsa üst bilgi/alt bilgi ayarlarında “Tek ve Çift Sayfalar Farklı” seçeneğini açmanız gerekir.
- Ön sayfaların ayrı bölüm olması: Ön sayfalar tek yüz, ana metin çift yüz basılacaksa Giriş’ten önce bir bölüm sonu koyun ve iki bölümün kenar boşluklarını ayrı ayarlayın.
Kenar boşluğu, satır aralığı ve başlık düzeyleri gibi genel biçim kuralları için tez yazım kuralları ve tez bölümlerini düzenleme yazılarımıza da göz atabilirsiniz.
Ön sayfalar neden çoğu zaman tek yüz basılır?
Dış kapak, iç kapak, onay sayfası, etik beyan ve özet gibi ön sayfalar; imza, mühür ve resmî bilgi taşıdığı için birçok enstitüde ayrı sayfalar hâlinde, tek yüzlü basılır. Çift yüzlü baskıya izin veren kılavuzlar da bu nedenle çoğu zaman “Giriş’ten itibaren” ifadesini kullanır. Onay sayfasının arkasına metin gelmesi, imzalı sayfanın değiştirilmesini ya da ayrı taranmasını zorlaştırabilir. Ana metin için tez arkalı önlü basılacak olsa bile, kılavuzunuz ön sayfalar için ayrı bir kural koymuyorsa bu sayfaları tek yüz basmak çoğu zaman sorun çıkarmayan bir tercihtir.
Tez arkalı önlü basılmadan önce neler kontrol edilmeli?
Tez çıktısı alınmadan önce yapılan kısa bir kontrol, ciltlendikten sonra fark edilen hataların önüne geçer:
- PDF’e dönüştürün: Baskıyı Word dosyasından değil, yazı tipleri gömülü bir PDF’ten yaptırın; farklı bilgisayarda açılan Word dosyasında sayfa kaymaları yaşanabilir.
- Deneme baskısı alın: Çift yüzlü baskıda birkaç sayfayı önce deneyin; ön ve arka yüzdeki metin bloklarının hizalı olduğunu ve iç kenarın cilde yettiğini kontrol edin.
- Kâğıt özelliklerini doğrulayın: Kılavuzda belirtilen kâğıt boyutu ve gramajı (çoğunlukla A4, 80 g/m²) çift yüzlü baskıda arka yüzden yazının görünmemesi için de önemlidir.
- Boş sayfaları kontrol edin: Bölüm başlarında Word’ün eklediği boş sayfaların numaralandırılıp numaralandırılmayacağını kılavuza göre ayarlayın.
- Büyük tablo ve şekiller: Katlanarak ciltlenecek A3 sayfalar veya yatay sayfalar varsa matbaaya önceden söyleyin.
- Cilt ve nüsha bilgisi: Cilt rengi, sırt yazısı ve teslim edilecek nüsha sayısı enstitüye göre değişir; bunları kılavuzdan ya da enstitü duyurularından teyit edin.
Elektronik teslim varken basılı nüsha hâlâ gerekli mi?
Tezler YÖK Ulusal Tez Merkezi’ne elektronik ortamda (PDF) teslim edilir; ancak bu, basılı nüsha ihtiyacını her yerde ortadan kaldırmaz. Bazı enstitüler savunma öncesinde jüri için ciltsiz veya spiralli kopya, savunma sonrasında ciltli nüsha ister; bazıları basılı nüsha sayısını azaltmış ya da tamamen elektronik teslime geçmiştir. Örneğin yukarıda andığımız Erzurum Teknik Üniversitesi kılavuzu ilk teslimi ciltsiz, savunma sonrası son teslimi ciltli olarak tanımlar. Teslim adımlarının genel akışını tez teslimi süreci yazımızda bulabilirsiniz.
Tez baskısında sık yapılan hatalar nelerdir?
- Başka bir üniversitenin ya da eski tarihli bir kılavuzun kuralını uygulamak.
- Çift yüzlü baskı yaptırıp kenar boşluklarını tek yüzlü düzende bırakmak; bu durumda çift sayfalarda metin cilde yaklaşır.
- Bölümleri sol (çift) sayfadan başlatmak veya bölüm sonu yerine elle boş satırlar ekleyerek sayfa kaydırmak.
- Ön sayfaları ana metinle aynı düzende arkalı önlü basmak ve imzalı onay sayfasının arkasına metin getirmek.
- Son düzeltmeleri baskıdan sonra yapıp yalnızca bazı sayfaları yeniden bastırmak; kâğıt ve renk farkı ciltte belirgin olur.
Sık sorulan sorular
Yüksek lisans tezi arkalı önlü basılabilir mi?
Enstitünüzün kılavuzu izin veriyorsa evet. Kılavuz yalnızca tek yüz diyorsa ya da hiçbir şey söylemiyorsa, tek yüzlü basmak veya enstitüye yazılı olarak sormak daha güvenlidir.
Tez arkalı önlü basılırsa boş sayfalara numara verilir mi?
Boş sayfalar sayfa sayımına dahil edilir; numaranın görünür olup olmayacağı kılavuza göre değişir. Kılavuzda açık bir hüküm yoksa boş sayfalarda numarayı göstermemek yaygın bir uygulamadır.
Spiralli taslak kopyalar da aynı kurala tabi mi?
Jüri için hazırlanan ciltsiz veya spiralli kopyalarda kurallar bazen daha esnektir; ancak sayfa numaralarının ve düzenin son nüshayla aynı olması jürinin notlarını takip etmeyi kolaylaştırır.
Tezinizi kendi enstitünüzün kılavuzuna göre baskıya hazırlarken kenar boşluğu, bölüm sonu veya sayfa numarası ayarlarında takıldığınız bir nokta olursa, dosyanızı birlikte inceleyip biçim kontrolünde destek olabiliriz; kapsamı bütçenize göre netleştirmek için iletişim sayfamızdan bize ulaşabilirsiniz.